Ο Οκτώβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως ο εθνικός μήνας ευαισθητοποίησης για την ενδοοικογενειακή βία (Domestic Violence Awareness Month). Η θεσμοθέτηση του ξεκίνησε επίσημα το 1989 στις ΗΠΑ, ως εξέλιξη της «Ημέρας Ενότητας» που οργάνωσε το 1981 το Εθνικό Δίκτυο για τον Τερματισμό της Ενδοοικογενειακής Βίας. Στόχος του μήνα αυτού είναι να φέρει στο προσκήνιο ένα φαινόμενο που για δεκαετίες παρέμενε κρυμμένο πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών, να τιμήσει τα θύματα και να ενδυναμώσει όσους και όσες αναζητούν διέξοδο.
Στην Κύπρο, η έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά μια συνεχή κοινωνική πρόκληση, με τα περιστατικά να παρουσιάζουν αυξανόμενη πολυπλοκότητα. Τα επίσημα στοιχεία του 2025 από τον ΣΠΑΒΟ αποτυπώνουν την πραγματικότητα:
- Η Εθνική Γραμμή Βοήθειας 1440 κατέγραψε 5.728 κλήσεις. Καθημερινά 4 οικογένειες αποκαλύπτουν ότι βρίσκονται σε κίνδυνο.
- Στους χώρους Φιλοξενίας παρέχεται ασφαλές καταφύγιο σε 64 άτομα κάθε μήνα (30 γυναίκες και 34 παιδιά), ενώ το Σπίτι της Γυναίκας διαχειρίστηκε 374 συνολικά περιπτώσεις (153 νέες υποθέσεις).
- Η ψυχολογική βία εντοπίζεται στο 100% των περιστατικών, ενώ παράλληλα καταγράφεται σωματική βία (63%), οικονομική βία (23%), παρενοχλητική παρακολούθηση (13%), σεξουαλική (8%) και ηλεκτρονική βία (7%).
- Στο 51% των περιπτώσεων καταγράφεται κλιμάκωση της βίας, ενώ το 98,8% των θυμάτων που απευθύνονται στη Συμβουλευτική Υπηρεσία είναι γυναίκες, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στις ηλικίες 35–45 ετών (43,2%).
Όπως επισημαίνει η επιστημονική ομάδα του ΣΠΑΒΟ, οι περισσότερες σοβαρές μορφές βίας και γυναικοκτονιών μπορούν να προληφθούν, καθώς προηγούνται συγκεκριμένοι δείκτες υψηλού κινδύνου. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εμφανίζεται όταν η γυναίκα επιχειρεί να αποδεσμευτεί από τη σχέση ή αμέσως μετά τον χωρισμό.
Η έναρξη του Μήνα Ευαισθητοποίησης την 1η Οκτωβρίου αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο στο 13ο Φεστιβάλ Θύρα 9. Το Ερευνητικό Τμήμα, σε συνδιοργάνωση με τον ΣΠΑΒΟ, πραγματοποιεί το βιωματικό εργαστήριο «Αναγνωρίζοντας τα σημάδια».
Η πρόληψη δεν ξεκινά όταν η βία έχει ήδη κλιμακωθεί, αλλά στο στάδιο που εμφανίζονται τα πρώτα αόρατα σημάδια:
- Σταδιακή απομόνωση από φίλους και οικογένεια.
- Έλεγχος των μετακινήσεων, των ενδυματολογικών επιλογών ή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
- Παραβίαση των προσωπικών ορίων υπό το πρόσχημα της αγάπης ή της ζήλειας.
Μέσα από το εργαστήριο και το ψηφιακό safe box που λειτουργεί παράλληλα, δίνουμε χώρο στην ενημέρωση, στην ανοιχτή συζήτηση και στη συλλογική ενδυνάμωση.
Η ενδοοικογενειακή βία δεν είναι ιδιωτική υπόθεση, είναι κοινωνική ευθύνη.
Γραμμή Βοήθειας ΣΠΑΒΟ: 1440 (24/7, Δωρεάν & Ανώνυμη)
