Στην εποχή της απόλυτης διασυνδεσιμότητας, η Κύπρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αθόρυβη αλλά επικίνδυνη κρίση, την κατακόρυφη αύξηση της ομοφοβικής ρητορικής και των εγκλημάτων μίσους στο διαδίκτυο. Ενώ οι δημόσιες σωματικές επιθέσεις συχνά τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας, η καθημερινή και ανεξέλεγκτη βία που εκδηλώνεται στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης διαμορφώνει ένα περιβάλλον διαρκούς φόβου και στοχοποίησης για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και άλλες ευάλωτες ομάδες.
Το διαδίκτυο δεν δημιούργησε την ομοφοβία, αλλά της προσέφερε το ιδανικό περιβάλλον για να γιγαντωθεί. Η ψευδαίσθηση της ανωνυμίας, σε συνδυασμό με την απουσία άμεσης λογοδοσίας, έχει αποθρασύνει χρήστες που εκφράζουν ακραίο μίσος χωρίς καμία συστολή. Περισσότερα από 1.000 σχόλια που περιέχουν ρητορική μίσους αναρτώνται καθημερινά στα ελληνικά σε κυπριακούς ιστότοπους.
- Το 11% αφορά αμιγώς ομοφοβικές επιθέσεις
- Το 48% περιέχει ναζιστικό περιεχόμενο
- Το 21% αφορά την άρνηση ή παραποίηση του Ολοκαυτώματος
- Το 10% στόχευει πρόσφυγες και μετανάστες
Την ίδια στιγμή, παρατηρείται μια ανησυχητική μείωση στις ποινικές υποθέσεις που φτάνουν στη δικαιοσύνη. Ενώ το 2023 καταγράφηκαν 57 περιστατικά ρητορικής μίσους με τα 32 να οδηγούν σε ποινικές υποθέσεις, το 2024 τα περιστατικά ήταν 54 (30 ποινικές) και το 2025 μειώθηκαν στα 44 περιστατικά με μόλις 18 ποινικές υποθέσεις. Η ψαλίδα μεταξύ του όγκου του διαδικτυακού μίσους και των πραγματικών διώξεων παραμένει χαώδης.
Η διερεύνηση αυτών των υποθέσεων προσκρούει σε σοβαρά επιχειρησιακά και τεχνικά εμπόδια. Όπως ανέφερε στη Βουλή ο επικεφαλής της Υποδιεύθυνσης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας, Ανδρέας Αναστασιάδης, παρόλο που σε κάθε επαρχία έχουν οριστεί δύο αστυνομικοί για υποθέσεις υποκίνησης βίας, δεν υπάρχει εξειδικευμένη κεντρική μονάδα.
Παράλληλα, ο εντοπισμός ανώνυμων λογαριασμών αποτελεί έναν γραφειοκρατικό γολγοθά:
- Η Αστυνομία υποχρεούται να ζητά στοιχεία ταυτοποίησης από τεχνολογικούς κολοσσούς με έδρα τις ΗΠΑ, μια εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία.
- Οι εταιρείες συχνά αρνούνται να κλείσουν προφίλ επικαλούμενες την ελευθερία της έκφρασης.
- Η εκτεταμένη χρήση δικτύων VPN καθιστά σε πολλές περιπτώσεις τον εντοπισμό του χρήστη αδύνατο.
Την ίδια ώρα, οι αυτόματοι αλγόριθμοι των πλατφορμών και οι μηχανισμοί αναφοράς (report) αποτυγχάνουν να εντοπίσουν την ομοφοβική ρητορική όταν αυτή εκφράζεται στη δημοτική ή στην κυπριακή διάλεκτο, αφήνοντας το τοξικό περιεχόμενο να διαδίδεται ανεξέλεγκτα.
Το ψηφιακό μίσος δεν είναι ένα ασύνδετο φαινόμενο, είναι ο καθρέφτης των προκαταλήψεων που εξακολουθούν να συντηρούνται στην κοινωνία. Η αντιμετώπιση του απαιτεί κάτι περισσότερο από απλές καταγγελίες. Απαιτεί αυστηρότερη νομοθετική ρύθμιση για το ψηφιακό περιβάλλον, ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και ουσιαστική παιδεία.
Αν θέλουμε να μιλάμε για μια κοινωνία ισότητας και συμπερίληψης, η καταπολέμηση της ομοφοβίας και του ρατσισμού στο διαδίκτυο πρέπει να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα. Η σιωπή και η ανοχή στην οθόνη εκτρέφουν τη βία του αύριο.
Σημείωση: Τα στατιστικά δεδομένα και στοιχεία είναι από την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Κυπριακής Βουλής.
